محمد مهريار
267
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
علامت كثرت و نسبت . بنابراين « تند + ر + ان » به معناى محل قنات آبى است كه آب آن تند روان است . يعنى « تندنا » معادل « تنداب » است . و اين معنا با وضع جغرافيايى محل و موضع آن نيز خوب سازگار است و در بين تپههاى اين ده آب در جوى مىغلتد و تند پيش مىرود . تنگل Tango ( a ) l تنگل در استان اصفهان نام ديهى است در دهستان برزرود شهرستان نطنز برحسب سرشمارى سال 1345 اين ده فقط 4 نفر جمعيت داشته و يك خانوار ساكن . « 1 » على هذا ديهى است كوچك و از لحاظ جغرافيايى و طبيعى قابل توجه نيست . آنچه كه نظر ما را جلب مىكند نام زيباى آن است . اتفاقا در اطراف ايران اين نام به بسيارى از نواحى داده شده است . چنان كه در ناحيهء بيرجند خراسان 18 محل به اين نام ، نامبردار مىباشد و در ناحيهء جيرفت و كرمان هم محلهايى به اين نام داريم و باز در مشهد و باخزر چندين ده به اين نام آمده است و تركيبات نزديك به آن تنگلو ( كرمان ) ، تنگله ( سيرجان ، طبس ) ، تنگلى ( گنبد كاوس ) و برخى مشابهات ديگر كه ما از لحاظ اختصار از ذكر آنها درمىگذريم . واژهشناسى : ظاهرا تركيب اين نامواژه به صورت « تن + گل » نيست بلكه تركيب آن چنين است : « تنگ + ال » جزء اول « تنگ » به معنى « جاى تنگ » و همچنين به معنى « تنگه » و « دره » است كه مناسبتى با خود محل يا راه آن دارد . جزء دوم ال ( بضم اول ) پسوند اتصاف و دارندگى است . درست همانند « اول » « 2 » و « اوله » و « آل » و امثال اينها . نامواژههاى تنگلو و تنگله و همانند آن ديده شود . تنگلو Tanglu تنگلو و تنگله نام دو ديه است در دهستان پيشكوه يزد . اين دهستان بسيار آباد و پرجمعيت و شامل ديههاى بسيار مىباشد . اگرچه ديههاى بزرگ و پرجمعيت در اينجا كم نيست ولى تعداد زياد ديهها چشمگير است . تمام جمعيت دهستان در سال 1345 ( سال آمارى ما )
--> ( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 92 . ( 2 ) - بايد دانست كه اين پسوند به تفصيل مورد تحقيق قرار نگرفته ، مراجعه كنيد به لغتنامه و لغتنامههاى ديگر .